Phương pháp nào để điều trị nhiễm vi rút corona mới (2019-nCoV)?

Số trường hợp xác nhận nhiễm coronavirus mới 2019 (2019-nCoV) được báo cáo cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vẫn tiếp tục gia tăng trên toàn thế giới [1]. Giống như hai loại coronavirus ưu tiên khác của WHO là SARS-CoV [2] và MERS-CoV [3], vi rút 2019-nCoV cũng gây tử vong. Tính đến ngày 3 tháng 2 năm 2020, 2019-nCoV đã gây ra 362 trường hợp tử vong trong số 17 391 trường hợp được xác nhận và báo cáo cho WHO [1]. Hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị chống vi rút cụ thể nào. Hạn chế chính trong quản lý lâm sàng chủ yếu vẫn là điều trị triệu chứng, với sự tác động hỗ trợ vào cơ quan đích, nhằm chăm sóc tích cực cho bệnh nhân bị bệnh nặng.

Hoạt động chưa từng có của WHO và các cơ quan y tế công cộng toàn cầu khác chủ yếu tập trung vào việc ngăn ngừa lây truyền, các biện pháp kiểm soát nhiễm trùng và sàng lọc du khách. Việc phát triển vắc xin đã nhận được tài trợ ngay lập tức; tuy nhiên, giống như với SARS-CoV và MERS-CoV, việc hỗ trợ phát triển các phương pháp điều trị cho 2019-nCoV nhằm giúp giảm tỷ lệ tử vong đã không được đưa ra. Lúc này nhu cầu cấp thiết là cần tập trung tài trợ và đầu tư nghiên cứu khoa học vào việc thúc đẩy các can thiệp trị liệu mới trong điều trị nhiễm coronavirus.

Tất cả ba loại coronavirus gây ra phản ứng miễn dịch của vật chủ không hiệu quả và bất thường này đều có liên quan đến bệnh lý phổi nghiêm trọng, dẫn đến tử vong [2,3,4]. Tương tự như bệnh nhân mắc SARS-CoV và MERS-CoV, một số bệnh nhân mắc 2019-nCoV phát triển hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS) với thay đổi hình ảnh đặc trưng của phổi (kính mờ) khi chụp cắt lớp vi tính lồng ngực. Ở hầu hết các bệnh nhân đã chết, nhiễm vi rút 2019-nCoV cũng liên quan đến một “cơn bão cytokine”, được đặc trưng bởi sự gia tăng nồng độ trong huyết tương của các interleukin 2, 7 và 10, yếu tố kích thích bạch cầu hạt, protein cảm ứng interferon-protein 10, protein đơn bào 1, protein viêm đại thực bào 1 alpha và yếu tố hoại tử khối u α [2,3,4,5,6]. (Một “cơn bão cytokine” là sự sản xuất quá mức của các tế bào miễn dịch và các hợp chất kích hoạt của chúng (cytokine), trong nhiễm trùng cúm, thường liên quan đến sự gia tăng các tế bào miễn dịch được kích hoạt vào phổi). Ở những người sống sót trong điều trị tích cực, những phản ứng miễn dịch và phản ứng miễn dịch quá mức dẫn đến tổn thương phổi và xơ hóa lâu dài, gây ra khuyết tật chức năng và làm giảm chất lượng cuộc sống [7,8].

Sẽ cần mất vài năm để phát triển và đánh giá các loại thuốc cụ thể cho điều trị 2019-nCoV. Trong khi đó, một loạt các liệu pháp điều trị theo định hướng vật chủ (người) hiện tại đã được chứng minh là an toàn [9, 10, 11] có thể được sử dụng để điều trị nhiễm trùng 2019-nCoV. Ví dụ, một số loại thuốc bán trên thị trường có hồ sơ an toàn tuyệt vời như metformin, glitazone, fibrate, sartans và atorvastin, cũng như các chất dinh dưỡng bổ sung và sinh phẩm y tế có thể làm giảm miễn dịch, tăng cường đáp ứng miễn dịch và ngăn chặn hoặc kiềm chế ARDS [9, 10, 11]. Các công thức thuốc chứa kẽm và các kim loại khác dường như cũng có hoạt động chống vi rút [12], là các giải pháp an toàn, rẻ tiền và có sẵn. Các công thức này có thể được sử dụng như là thuốc điều trị theo cách đơn trị liệu hoặc là liệu pháp phối hợp với cyclosporine, lopinavir, ritonavir, interferon beta 1b, ribavirin, remdesivir, các kháng thể đơn dòng và các peptide kháng vi rút đặc hiệu với 2019-nCoV. Bên cạnh đó, Tocilizumab, một kháng thể đơn dòng nhắm vào thụ thể interleukin 6, cũng có một hồ sơ an toàn tốt. Ngoài ra, các kháng thể đơn dòng và đa dòng cho 2019-nCoV có thể được phát triển để điều trị dự phòng sau phơi nhiễm.

Các thử nghiệm đang được tiến hành bằng các liệu pháp tế bào để điều trị ARDS có thể được mở rộng sang điều trị cho những bệnh nhân bị bệnh nặng với nhiễm trùng 2019-nCoV. Liệu pháp tế bào [13] sử dụng tế bào trung mô từ người cho máu, đã được chứng minh là làm giảm viêm “không sản xuất” (non-productive inflammation) (một phản ứng đối với vết thương, sự nhiễm trùng hoặc kích thích được đặc trưng bởi vết đỏ, phồng rộp, nóng và đau) và ảnh hưởng đến tái tạo mô và đang được đánh giá trong các thử nghiệm lâm sàng pha 1/2 ở bệnh nhân mắc ARDS (NCT02804945; NCT03608592). Nhiễm trùng 2019-nCoV ban đầu có liên quan đến tăng phản ứng Th2 [4] có thể phản ánh phản ứng sinh lý nhằm hạn chế phản ứng viêm quá mức, một hiện tượng lâm sàng giúp hướng dẫn thời gian điều trị interferon tối ưu ở bệnh nhân nhiễm trùng huyết, dẫn đến tăng tỷ lệ sống [14]. Sự phong tỏa Interleukin 17 có thể có lợi cho những bệnh nhân bị nhiễm trùng 2019-nCoV và tăng nồng độ interleukin 17 trong huyết tương.

Sự phân tách và phát triển ngắn hạn các tế bào T chống vi rút đã được chứng minh là một quy trình cứu sống cho bệnh nhân sau khi ghép tế bào gốc tạo máu tự thân với nhiễm trùng cytomegalovirus [15]. Việc phát triển các tế bào T đặc hiệu chống 2019-nCoV, dưới dạng thuốc tế bào, có thể hỗ trợ điều chế các sản phẩm tế bào T nhằm điều trị bổ trợ cho bệnh nhân bị nhiễm trùng 2019-nCoV nặng.

Một số cơ hội hiếm hoi để đánh giá các can thiệp điều trị ở đỉnh điểm của sự bùng phát SARS-CoV và MERS-CoV đã bị bỏ lỡ do sự chậm trễ nhẽ ra có thể tránh được và do sự suy giảm số lượng các trường hợp sau đó, khiến nhiều câu hỏi về mầm bệnh coronavirus vẫn chưa được giải đáp. Điều đáng thất vọng này làm cho đến nay các thử nghiệm điều trị được đăng ký cho MERS-CoV vẫn chưa hoàn tất. Trong khi 2019-nCoV vẫn đang tiếp tục lan rộng và phát triển, và số người chết tăng theo cấp số nhân, việc thúc đẩy sự phát triển trị liệu mới chắc chắn trở nên quan trọng nhằm giảm thiểu số ca tử vong do nhiễm 2019-nCoV.

Viet’s Post dịch đăng lần đầu dựa theo The Lancet

Tác giả gốc: Alimuddin Zumla, David S Hui, Esam I Azhar, Ziad A Memish, Markus Maeurer.
AZ là điều tra viên chính của Mạng lưới Pan-Phi về Nhiễm trùng mới nổi và tái phát (PANDORA-ID-NET), được tài trợ bởi Hiệp hội thử nghiệm lâm sàng các nước châu Âu và đang phát triển, được hỗ trợ theo Horizon 2020, Chương trình khung của EU cho nghiên cứu và Đổi mới, và một điều tra viên cao cấp của Viện nghiên cứu sức khỏe quốc gia. MM là thành viên của nhóm cố vấn miễn dịch bẩm sinh của Quỹ Bill & Melinda Gates, và công việc của ông được tài trợ bởi Quỹ Champalimaud.

Tài liệu tham khảo
1.WHO. Novel coronavirus (2019-nCoV) situation report – 14. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200203-sitrep-14-ncov.pdf?sfvrsn=f7347413_2
2.Hui DSC Zumla A. Severe acute respiratory syndrome: historical, epidemiologic, and clinical features. Infect Dis Clin North Am. 2019; 33: 869-889
3.Azhar EI Hui DSC Memish ZA Drosten C Zumla A. The Middle East respiratory syndrome (MERS). Infect Dis Clin North Am. 2019; 33: 891-905
4.Huang C Wang Y Li X. Clinical features of patients infected with 2019 coronavirus in Wuhan, China. Lancet. 2020; (published online Jan 24). https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30183-5
5.Li G Fan Y Lai Y et al. Coronavirus infections and immune responses. J Med Virol. 2020; (published online Jan 25.). DOI:10.1002/jmv.25685
6.Channappanavar R Perlman S. Pathogenic human coronavirus infections: causes and consequences of cytokine storm and immunopathology. Semin Immunopathol. 2017; 39: 529-539
7.Batawi S Tarazan N Al-Raddadi R et al. Quality of life reported by survivors after hospitalization for Middle East respiratory syndrome (MERS). Health Qual Life Outcomes. 2019; 17: 101.
8.Ngai JC Ko FW Ng SS To KW Tong M Hui DS. The long-term impact of severe acute respiratory syndrome on pulmonary function, exercise capacity and health status. Respirology. 2010; 15: 543-550
9.Zumla A Chan JF Azhar EI Hui DS Yuen KY. Coronaviruses – drug discovery and therapeutic options. Nat Rev Drug Discov. 2016; 15: 327-347
10.Beigel JH Nam HH Adams PL et al. Advances in respiratory virus therapeutics—a meeting report from the 6th ISIRV antiviral group conference. Antiviral Res. 2019; 167: 45-67
11.Zumla A Azhar EI Arabi Y et al. Host-directed therapies for improving poor treatment outcomes associated with the Middle East respiratory syndrome coronavirus infections. Int J Infect Dis. 2015; 40: 71-74
12.Barnard DL Wong MH Bailey K et al. Effect of oral gavage treatment with ZnAL42 and other metallo-ion formulations on influenza A H5N1 and H1N1 virus infections in mice. Antivir Chem Chemother. 2007; 18: 125-132
13.Horie S Gonzalez HE Laffey JG Masterson CH. Cell therapy in acute respiratory distress syndrome. J Thorac Dis. 2018; 10: 5607-5620
14.Davies R O’Dea K Gordon A. Immune therapy in sepsis: are we ready to try again?. J Intensive Care Soc. 2018; 19: 326-344
15.Lerias JR Paraschoudi G Silva I et al. Clinically relevant immune responses against cytomegalovirus: implications for precision medicine. Int J Mol Sci. 2019; 201986.

Tin liên quan


Advertisements

Hãy bình luận đầu tiên

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.